Gdy mowa o peptydach metabolicznych, wszędzie pojawia się jedna nazwa: GLP-1. Jego kuzyn, GIP, przez trzy dekady pozostawał w cieniu — zanim wrócił do centrum najczęściej badanych dziś cząsteczek.
Dwa hormony, ten sam sygnał
Po posiłku jelito informuje trzustkę o napływie składników odżywczych. Ten komunikat przekazują dwa hormony, zwane inkretyny : GLP-1 (glukagonopodobny peptyd 1), wydzielany przez dolny odcinek jelita, oraz GIP (glucose-dependent insulinotropic polypeptide), wydzielany przez górny odcinek.
GIP jest też pierwszym z nich, który został zidentyfikowany, w latach 70. Razem wyjaśniają, dlaczego ta sama ilość glukozy wyzwala znacznie więcej insuliny, gdy przechodzi przez przewód pokarmowy, niż gdy jest podawana bezpośrednio do krwi. Nazywa się to efektem inkretynowym.
Co je różni
| GLP-1 | GIP | |
|---|---|---|
| Pochodzenie | Dystalny odcinek jelita (jelito kręte, okrężnica) | Proksymalny odcinek jelita (dwunastnica) |
| Aminokwasy | 30 lub 31 | 42 |
| Na insulinę | Pobudza | Pobudza |
| Na glukagon | Spowalnia | Pobudza, gdy poziom glukozy jest niski |
| Na żołądek | Spowalnia opróżnianie | Słaby efekt |
| Tkanka tłuszczowa | Efekt pośredni | Receptory obecne bezpośrednio |
Najciekawszy jest ostatni wiersz. GIP działa bezpośrednio na komórki tłuszczowe, podczas gdy GLP-1 działa głównie przez mózg i układ pokarmowy. Dwie różne drogi do tego samego metabolizmu.
Trzydzieści lat odsunięcia
W latach 90. jedna obserwacja odsunęła GIP na bok: u osób z cukrzycą typu 2 jego zdolność do wyzwalania insuliny załamuje się, podczas gdy zdolność GLP-1 pozostaje w dużej mierze zachowana. Hormon, który przestaje działać u chorych, nikogo nie interesuje. Badania skupiły się więc na GLP-1, z którego wywodzą się najbardziej znane cząsteczki.
Dwie obserwacje przywróciły zainteresowanie tym tropem. Po pierwsze, ta utrata odpowiedzi nie jest ostateczna: po normalizacji glikemii wrażliwość na GIP wzrasta. Po drugie, zarówno blokowanie, jak i przedłużona stymulacja jego receptora wywołują w modelach zwierzęcych korzystne efekty metaboliczne — paradoks, o którym dyskutuje się do dziś.
Powrót dzięki agonistom wielokrotnym
tirzepatyd był pierwszą cząsteczką aktywującą oba receptory, GLP-1 i GIP, w jednej sekwencji 39 aminokwasów. R3TA idzie dalej, dodając receptor glukagon : trzy cele, trzy szlaki metaboliczne.
To właśnie odróżnia kolejne pokolenia — temat opisany szczegółowo w naszym poradniku R3TA, tirzepatyd, semaglutyd. GIP nie jest więc już historyczną ciekawostką: to jeden z trzech filarów najczęściej badanych cząsteczek w metabolizmie.
Na jakim etapie są badania?
Dokładna rola GIP wciąż jest przedmiotem dyskusji, zwłaszcza to, czy jego receptor należy stymulować, czy blokować, by uzyskać korzyść metaboliczną. Oba podejścia dały wyniki w laboratorium, co jest rzadkie i niewygodne dla badaczy.
Jak wszystkie cząsteczki tej rodziny, sprzedawane tu produkty są przeznaczone wyłącznie do badań laboratoryjnych, bez pozwolenia na dopuszczenie do obrotu.
Karta techniczna
- Nazwisko
- GIP (glucose-dependent insulinotropic polypeptide)
- Struktura
- 42 aminokwasy
- Pochodzenie
- Komórki K dwunastnicy i jelita czczego
- Receptor lub cel
- Receptor GIP (GIPR)
- Opublikowany okres półtrwania
- Kilka minut, rozkładany przez enzym DPP-4
- Cząsteczki, które go aktywują
- Tirzepatyd, retatrutyd
Co mówią badania
Podsumowanie opublikowanych danych przygotowane przez zespół PeptidLab. Opisuje cząsteczki badane w laboratorium lub w badaniach klinicznych: nic tutaj nie jest wskazaniem do stosowania.
1971OdkrycieCan J Biochem
Brown i Dryburgh publikują pełną sekwencję peptydu, nazywanego wówczas „gastric inhibitory polypeptide”.
1973Badanie na ludziachJ Clin Endocrinol Metab
Dupré i współpracownicy wykazują, że GIP pobudza wydzielanie insuliny u ludzi przy podwyższonej glikemii.
1993Badanie na ludziachJ Clin Invest
Nauck i współpracownicy obserwują, że insulinotropowe działanie GIP w cukrzycy typu 2 prawie zanika, podczas gdy działanie GLP-1 jest zachowane. Dlatego przez lata odkładano GIP na bok.
2018Faza 2The Lancet
Pierwszy podwójny agonista GIP i GLP-1 (przyszły tirzepatyd) daje lepsze wyniki niż dulaglutyd: GIP znów staje się celem badań.
Źródła
Linki do PubMed lub do oryginalnego dokumentu. Artykuły w języku angielskim.
- Brown JC, Dryburgh JR. A gastric inhibitory polypeptide. II. The complete amino acid sequence. Can J Biochem, 1971. PubMed
- Dupré J et al. Stimulation of insulin secretion by gastric inhibitory polypeptide in man. J Clin Endocrinol Metab, 1973. PubMed
- Nauck MA et al. Preserved incretin activity of glucagon-like peptide 1 [7-36 amide] but not of synthetic human gastric inhibitory polypeptide in patients with type-2 diabetes mellitus. J Clin Invest, 1993. PubMed
- Frias JP et al. Efficacy and safety of LY3298176, a novel dual GIP and GLP-1 receptor agonist, in patients with type 2 diabetes. The Lancet, 2018. PubMed
Zaktualizowano w październiku 2026.
Najczęściej zadawane pytania
Czym jest inkretyna?
Hormon uwalniany przez jelito po posiłku, który informuje trzustkę o napływie składników odżywczych. Dwa najważniejsze to GLP-1 i GIP.
Czym różni się GLP-1 od GIP?
GLP-1 pobudza wydzielanie insuliny, spowalnia opróżnianie żołądka i przyczynia się do sytości. GIP również pobudza insulinę, ale działa też na tkankę tłuszczową i glukagon, a jego receptor występuje w mózgu.
Dlaczego GIP był przez długi czas pomijany?
Ponieważ jego wpływ na insulinę załamuje się u osób z cukrzycą typu 2. Przez długi czas uważano go za bezużyteczny, dopóki badania nie wykazały, że tę odpowiedź można przywrócić.
Które peptydy działają na receptor GIP?
Tirzepatyd, podwójny agonista GLP-1 i GIP, oraz R3TA, potrójny agonista, który dodaje receptor glukagonu.
Ten poradnik ma cel informacyjny i naukowy. Produkty PeptidLab są przeznaczone wyłącznie do badań laboratoryjnych i nie są przeznaczone do spożycia przez ludzi ani zwierzęta.